Najib: Adakah Membayar Denda Menamatkan Hukuman Penjara?
RM50 juta dibayar. Keluar dari Kajang, kembali menjelang malam. Kemudian Istana Negara bersuara. Adakah denda menamatkan hukuman penjara? Baca perkataannya.
Najib Razak melangkah keluar dari Penjara Kajang pada petang Jumaat.
Menjelang malam, beliau kembali ke dalam.1 Malay Mail, “Najib returns to Kajang Prison after AGC calls for house arrest deferment”, 6 November 2026: https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/11/06/najib-returns-to-kajang-prison-after-agc-calls-for-house-arrest-deferment/242251 (melaporkan beliau keluar kira-kira jam 2.37 petang dan kembali pada malam itu).
Di antara dua detik itu, Jabatan Peguam Negara meminta semua pihak berhenti seketika.2 Bernama, “AGC seeks temporary deferment of Najib’s house arrest pending clarification”, 6 November 2026: https://www.bernama.com/en/general/news.php?id=2631075; Malaysiakini, “Out of Kajang, not yet home: AGC urges pause on Najib’s house arrest”, 6 November 2026: https://www.malaysiakini.com/news/888682-out-of-kajang-not-yet-home-agc-urges-pause-on-najibs-house-arrest
Menjelang tengah hari Sabtu, Istana Negara pula mengeluarkan kenyataan.
Titah itu, menurut kenyataan tersebut, jelas. Sebarang hujah yang mempertikaikannya menjurus ke arah mengingkari perintah Seri Paduka Baginda.3 Istana Negara, “Titah KDYMM SPB Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim”, 7 November 2026, disiarkan semula dalam Utusan Malaysia, “Pertikai Titah Pengampunan Diraja menjurus ingkar perintah Agong”, 7 November 2026: https://www.utusan.com.my/nasional/2026/11/pertikai-titah-pengampunan-diraja-menjurus-ingkar-perintah-agong/
Di antara dua kenyataan itu terletak satu soalan.
Adakah membayar denda menamatkan hukuman penjara?
Orang ramai bertanya dengan lebih terus terang. Kalau ada RM50 juta, bolehkah seseorang membeli jalan keluar?
Saya tidak akan menyatakan bagaimana pertikaian yang masih berjalan ini patut berakhir. Tetapi saya boleh menerangkan apa yang tertulis, apa yang masih terbuka, dan siapa yang memutuskan bakinya.
APA YANG BERLAKU, DENGAN RINGKAS
Najib sedang menjalani hukuman dalam kes SRC International.
Asalnya, penjara dua belas tahun dan denda RM210 juta.
Pada Januari 2024, Lembaga Pengampunan bermesyuarat. Rekod mesyuarat itu, yang kemudiannya diteliti oleh Mahkamah Tinggi, menunjukkan keputusan yang dibuat.
Najib akan dibebaskan pada 23 Ogos 2028. Dendanya dikurangkan kepada RM50 juta. Jika denda tidak dibayar, setahun lagi akan ditambah.4 Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Hj Abd Razak v Menteri Dalam Negeri & Ors [2026] 7 MLJ 818 (Mahkamah Tinggi, Alice Loke H, 22 Disember 2025), perenggan 42–44, yang memetik afidavit Timbalan Ketua Pengarah tentang mesyuarat Lembaga Pengampunan ke-61 pada 29 Januari 2024, dan disemak oleh hakim terhadap rekod mesyuarat itu. Dibaca sepenuhnya di Lexis+ Malaysia.
Susunannya ketika itu mudah. Bayaran hanya menjimatkan setahun.
Ia tidak membuka pintu penjara.
Pada 18 September 2026, Lembaga Pengampunan bermesyuarat sekali lagi di bawah Perkara 42 Perlembagaan Persekutuan.
Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim kemudian memerintahkan agar Najib menjalani baki hukuman penjaranya secara tahanan di rumah, dengan syarat beliau membayar denda RM50 juta.5 Istana Negara, 7 November 2026 (di atas), perenggan 1–3; Free Malaysia Today, “Najib to serve remainder of sentence under house arrest”, 18 September 2026: https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2026/09/18/najib-to-serve-remainder-of-sentence-under-house-arrest
UMNO membayar denda itu pada hari Jumaat.6 Malay Mail, 6 November 2026 (di atas): Setiausaha Agung UMNO mengesahkan bayaran melalui Tabung Solidariti Najib Razak.
Mahkamah Tinggi mengeluarkan Perintah Pelepasan. Menteri Dalam Negeri mengisytiharkan rumah Najib di Taman Duta sebagai penjara.7 Warta Kerajaan Persekutuan, P.U. (B) 456, 6 November 2026, dibuat di bawah seksyen 3 Akta Penjara 1995; Malay Mail, “Najib’s Taman Duta residence gazetted as prison, house arrest deferred pending legal clarification”, 7 November 2026: https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/11/07/najibs-taman-duta-residence-gazetted-as-prison-house-arrest-deferred-pending-legal-clarification/242268
Kemudian Jabatan Peguam Negara berkata: tunggu dulu.
DUA TAFSIRAN, SATU PERINTAH
Jabatan Peguam Negara mengemukakan masalah ini sebagai dua tafsiran.8 Bernama, 6 November 2026 (di atas); The Star, “Legal hurdles hold up house arrest”, 7 November 2026: https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/11/07/legal-hurdles-hold-up-house-arrest
Tafsiran pertama: bayaran itu hanya menyelesaikan denda. Tempoh penjara terus berjalan hingga 23 Ogos 2028. Rumah hanyalah tempat lain untuk menjalaninya.
Tafsiran kedua: bayaran itu menjadikan pengampunan berkuat kuasa sepenuhnya. Seluruh hukuman SRC dianggap sudah dijalani.
Tafsiran kedua bunyinya seperti senarai harga. Wang yang menamatkan hukuman penjara pasti meresahkan orang yang jujur.
Memang wajar begitu.
Jabatan Peguam Negara menemui satu lagi simpulan. Perintah Pelepasan mahkamah, katanya, memerintahkan pembebasan serta-merta, dan juga tahanan di rumah hingga 23 Ogos 2028.9 Bernama, 6 November 2026 (di atas). Perintah itu sendiri belum diterbitkan; saya bergantung pada penerangan Jabatan Peguam Negara.
Dibebaskan, tetapi masih ditahan.
Kertas itu seolah-olah menyebut kedua-duanya.
KANDUNGAN KENYATAAN ISTANA NEGARA
Kenyataan Istana Negara hanya lapan perenggan pendek. Setiap perkataannya dipilih dengan teliti.
Yang dibincangkan di sini bukan budi bicara Seri Paduka Baginda. Itu hak baginda semata-mata. Yang dibincangkan ialah maksud perkataan yang digunakan, supaya titah itu dilaksanakan dengan tepat.
Kenyataan itu mula-mula merekodkan prosedur. Lembaga Pengampunan bermesyuarat pada 18 September, dihadiri oleh Menteri Wilayah Persekutuan dan Peguam Negara. Lembaga memberikan nasihatnya.
Barulah Seri Paduka Baginda membuat keputusan.
Susunan ini penting. Pada Disember 2025, Mahkamah Tinggi memutuskan bahawa “adendum” tahanan di rumah yang terdahulu tidak sah, kerana Lembaga tidak pernah membincangkannya.10 Najib v Menteri Dalam Negeri [2026] 7 MLJ 818 (di atas), perenggan 44–48, 66 dan 76.
Kali ini, menurut kenyataan Istana sendiri, Lembaga telah membincangkannya.
Kemudian datang perkataan yang menentukan. Najib hendaklah “menjalani baki hukuman pemenjaraan secara tahanan di rumah”, tertakluk kepada bayaran denda.
Itulah bahasa tafsiran pertama. Baki yang masih perlu dijalani ialah hukuman yang belum tamat.
Menurut perkataan itu, denda membuka pintu rumah. Ia tidak membuka pagar ke jalan raya.
Kenyataan itu menyebut dua perkara lagi. Perintah itu tidak terkait dengan mana-mana kes lain terhadap beliau. Dan oleh kerana semua syarat telah dipenuhi, sebarang hujah yang mempertikaikannya menjurus ke arah mengingkari perintah baginda.
Perkara pertama menjawab satu kebimbangan dengan serta-merta: pengampunan itu tidak menyentuh hukuman 1MDB.
Perkara kedua ditujukan kepada hujah yang menentang perintah. Melaksanakan perintah ialah tugas yang berlainan. Jabatan Peguam Negara sendiri menegaskan bahawa ia tidak mempersoalkan titah baginda, hanya cara melaksanakannya.11 Bernama, 6 November 2026, dan The Star, 7 November 2026 (kedua-duanya di atas).
APA LAGI YANG PERLU DIPUTUSKAN?
Lebih sedikit berbanding hari Jumaat. Tetapi masih ada.
Dokumennya
Surat cara pengampunan dan minit mesyuarat Lembaga pada 18 September belum diterbitkan. Yang ada ialah kenyataan Istana, ringkasan Kerajaan, dan penerangan peguam tentang perintah mahkamah yang telah dimeterai.
Peguam Najib menyatakan perintah itu melepaskan beliau berhubung denda. Mereka juga menyimpan pendirian mereka tentang kesan penuh pengampunan itu.12 Tetuan Shafee & Co, Kenyataan Media, 6 November 2026, perenggan 3(c) dan 15.
Perkataannya
Jika surat cara itu selaras dengan kenyataan Istana, tafsiran pertama terpakai. (Najib kekal sebagai banduan hingga 23 Ogos 2028. Wang itu mengubah tempat beliau ditahan, bukan tempohnya.)
Yang tinggal ialah Perintah Pelepasan mahkamah sendiri.
“Bebaskan” dalam satu nafas. “Tahanan di rumah hingga 2028” dalam nafas berikutnya.
Perintah mahkamah yang seolah-olah bercakap dengan dua suara ditafsir oleh mahkamah yang membuatnya, berpandukan titah yang hendak dilaksanakannya.
Undang-undangnya
Tahanan di rumah ada sejarah undang-undang yang janggal. Pada Disember 2025, Mahkamah Tinggi mendapati tiada peruntukan di Malaysia untuk melaksanakannya.
Pelepasan berlesen di bawah seksyen 43 Akta Penjara 1995 ialah keputusan Komisioner Jeneral Penjara sendiri. Beliau juga berkuasa memanggil banduan itu kembali ke penjara.13 Najib v Menteri Dalam Negeri [2026] 7 MLJ 818 (di atas), perenggan 68–74, yang memetik seksyen 43 Akta Penjara 1995 dan peraturan 111 Peraturan-Peraturan Penjara 2000. Dalam perenggan 74, hakim menambah bahawa Najib bebas memohon pelepasan berlesen kepada Komisioner Jeneral.
Warta hari Jumaat mengambil jalan lain. Ia mengisytiharkan rumah itu sendiri sebagai penjara.
Sama ada jalan itu menjawab kebimbangan mahkamah belum lagi diuji.
BAGAIMANA PULA HUKUMAN 1MDB?
Di belakang hukuman SRC berdiri satu lagi hukuman. Lima belas tahun, dalam kes 1MDB.14 The Star, “1MDB verdict: Najib gets 15 years’ jail plus RM11.4bil fine”, 26 Disember 2025: https://www.thestar.com.my/news/nation/2025/12/26/1mdb-verdict-najib-get-15-years039-jail-plus-rm114bil-fine
Kedua-duanya berjalan satu demi satu, bukan serentak.
Hakim Collin Sequerah memerintahkan hukuman 1MDB bermula hanya apabila hukuman penjara SRC “tamat tempoh”.15 The Edge Malaysia, “Najib’s 1MDB-Tanore verdict live reporting (Dec 26)”, 26 Disember 2025, catatan jam 9.10 malam: https://theedgemalaysia.com/microsite/najibs-1mdb-tanore-verdict; PP v Mohd Najib Hj Abd Razak & Another Case [2026] 5 MLRH 240 (Mahkamah Tinggi, Collin Lawrence Sequerah H, 15 Jun 2026), nota kepala (7): https://www.elaw.my/JE/01/JE_2026_26.html. Perkataan asal ialah “expiration”. Saya membaca ucapan lisan seperti yang dilaporkan dan nota kepala, bukan perintah yang dimeterai.
Beliau tidak menyebut tarikh. Perintah itu bergantung pada satu peristiwa.
Hukuman 1MDB juga tidak ditangguhkan. Mahkamah Tinggi menolak permohonan penangguhan pada 14 Oktober. Najib berkata beliau akan memohon di mahkamah rayuan.16 Malaysiakini, “Najib pending homecoming cut short; court rejects bid to stay 1MDB prison sentence”, 14 Oktober 2026: https://www.malaysiakini.com/news/887061-najib-pending-homecoming-cut-short-court-rejects-bid-to-stay-1mdb-prison-sentence; The Star, “RM2.3bil 1MDB case: Najib to file fresh bid for stay of sentence at appellate court”, 14 Oktober 2026: https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/10/14/rm23bil-1mdb-case-najib-to-file-fresh-bid-for-stay-of-sentence-at-appellate-court
Saya tidak menemui laporan bahawa mahkamah rayuan telah memutuskannya. Sabitan itu sendiri sedang dirayu.
Sekarang letakkan kedua-dua tafsiran di hadapan perintah itu.
Jika tafsiran pertama terpakai
Hukuman SRC tamat tempoh pada 23 Ogos 2028. Pada hari itu, hukuman 1MDB bermula. (Pagi itu beliau akan meninggalkan rumah menuju ke penjara untuk menjalani lima belas tahun, melainkan rayuan, penangguhan atau pengampunan baharu mengubahnya.)
Jika tafsiran kedua terpakai
Hukuman SRC tamat sebaik sahaja denda dibayar. Tiada apa lagi yang perlu dijalani di rumah. Hukuman 1MDB akan bermula sekarang. (Najib tidak akan pulang ke rumah langsung.)
Di sinilah ironinya.
Tafsiran yang kedengaran seperti wang membeli kebebasan itulah yang akan mengekalkan beliau di Kajang.
Dan satu perkataan menyimpan teka-teki. Adakah hukuman yang dipendekkan oleh pengampunan Diraja boleh dikatakan “tamat tempoh”?
Saya tidak menemui kes Malaysia yang menjawabnya. Menurut perkataan titah itu, soalan ini mungkin tidak perlu dijawab.
SIAPA YANG MENAFSIR PERINTAH PENGAMPUNAN?
Kuasa pengampunan ialah prerogatif Diraja. Tiada mahkamah akan bertanya sama ada pengampunan patut diberikan.
Mahkamah Malaysia telah menegaskannya sejak lebih empat puluh tahun.17 Najib v Menteri Dalam Negeri [2026] 7 MLJ 818 (di atas), perenggan 51–53, yang menghimpunkan Chiow Thiam Guan v Superintendent of Pudu Prison [1983] 2 MLJ 116, Superintendent of Pudu Prison v Sim Kie Chon [1986] 1 MLJ 494, Juraimi bin Husin v Pardons Board, State of Pahang [2002] 4 MLJ 529 dan Datuk Seri Anwar bin Ibrahim v Mohd Khairul Azam bin Abdul Aziz [2023] 2 MLJ 545. Saya bergantung pada huraian hakim tentang kes-kes itu.
Tetapi Perlembagaan menetapkan cara pengampunan diberikan.
Pada 2025, Mahkamah Persekutuan menyatakan bahawa kuasa pengampunan dijalankan dalam kerangka nasihat dan prosedur Perkara 42.18 Attorney General of Malaysia v Dato’ Sri Mohd Najib bin Tun Hj Abdul Razak [2025] 5 MLJ 944 (Mahkamah Persekutuan), perenggan 21(c)(ii). Dibaca di Lexis+ Malaysia.
Hakim Alice Loke kemudian menarik garisnya. Keputusan pengampunan itu sendiri tidak boleh disemak. Sama ada prosedurnya dipatuhi boleh disemak, kerana mahkamah yang diminta menguatkuasakan sesuatu perintah berhak memastikan dahulu bahawa perintah itu sah.19 Najib v Menteri Dalam Negeri [2026] 7 MLJ 818 (di atas), perenggan 54–55.
Najib menarik balik rayuannya terhadap keputusan itu pada April 2026, tanpa kebebasan untuk memfailkannya semula. Keputusan itu kekal.20 The Star, “Najib withdraws house arrest appeal in SRC case”, 27 April 2026: https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/04/27/najib-withdraws-house-arrest-appeal-in-src-case (notis pemberhentian bertarikh 3 April).
Menafsir perkataan sesuatu perintah adalah perkara yang lebih kecil lagi.
Ia tidak menyemak pengampunan. Ia melaksanakannya.
Hakim-hakim England melalui garis yang sama pada 1993.
Iris Bentley menghabiskan hampir empat puluh tahun memohon pengampunan bebas untuk adik lelakinya, Derek, yang dihukum gantung pada 1953. Mahkamah Bahagian (Divisional Court) enggan memberitahu Setiausaha Dalam Negeri bagaimana kuasa pengampunan patut digunakan.
Tetapi mahkamah itu meneliti apa yang dilakukan oleh setiap bentuk pengampunan.
Pengampunan bebas, menurut mahkamah, menghapuskan hukuman tetapi tidak menghapuskan sabitan. Pengampunan bersyarat pula menghapuskan sesuatu hukuman dengan syarat hukuman yang lebih ringan dijalani.
Mahkamah itu jauh daripada berpuas hati bahawa Setiausaha Dalam Negeri telah menimbangkan bentuk kedua. Ia menjemput beliau meneliti semula perkara itu.21 R v Secretary of State for the Home Department, ex p Bentley [1993] EWHC Admin 2, [1994] QB 349 (DC), dibaca dalam transkrip BAILII: https://www.bailii.org/ew/cases/EWHC/Admin/1993/2.html, yang memetik R v Foster [1985] QB 115 (CA) di 130 tentang kesan pengampunan bebas. Rujukan muka surat laporan QB tidak diberikan kerana saya membaca transkrip, bukan laporannya.
Perintah terhadap Najib amat mirip bentuk kedua itu. Hukuman penjara tidak dihapuskan. Bentuk tahanan yang lebih ringan mengambil tempatnya.
Majlis Privy pergi lebih jauh pada tahun 2000. Ia memutuskan bahawa proses pengampunan di Jamaica boleh disemak dari segi keadilan prosedur, meninggalkan pandangannya yang terdahulu.22 Lewis v Attorney General of Jamaica [2000] UKPC 35, [2001] 2 AC 50, perenggan 53–58: https://www.bailii.org/uk/cases/UKPC/2000/35.html, yang meninggalkan pendirian dalam Reckley v Minister of Public Safety and Immigration (No 2) [1996] AC 527 (PC), perenggan 22: https://www.bailii.org/uk/cases/UKPC/1996/1.html.
Malaysia belum pergi sejauh itu. Ia tidak perlu.
Membaca perkataan ialah kerja paling tua sesebuah mahkamah.
APA YANG PATUT DIFAHAMI ORANG RAMAI
Pertama, menurut perkataan titah yang diterbitkan oleh Istana Negara, RM50 juta itu tidak menamatkan hukuman. Ia memindahkan baki terakhirnya ke rumah.
Kedua, hukuman 1MDB tidak terjejas. Ia bermula apabila hukuman SRC tamat tempoh.
Ketiga, yang tinggal ialah perkataan dalam perintah mahkamah, dan itu urusan mahkamah. Peguam Najib berkata Jabatan Peguam Negara patut membawa keraguannya ke mahkamah. Jabatan Peguam Negara berkata tindakan lanjut akan menyusul.23 Shafee & Co, Kenyataan Media, 6 November 2026, perenggan 17 dan 20(c); Malaysiakini, “Najib still in jail as lawyers demand immediate house arrest”, 6 November 2026: https://www.malaysiakini.com/news/888688-najib-still-in-jail-as-lawyers-demand-immediate-house-arrest; Bernama, 6 November 2026 (di atas).
Portia memberitahu mahkamah di Venice bahawa belas kasihan ialah perencah kepada keadilan.24 William Shakespeare, The Merchant of Venice, Babak 4, Adegan 1 (“seasons”). Dia tidak pernah berkata ia menggantikan hidangan.
Menurut titah itu, hidangannya masih ada.
Cuma dihidangkan di meja lain.
∞§∞
Rencana ini untuk makluman umum sahaja, bukan nasihat guaman atau teknikal. Dapatkan nasihat guaman yang bebas apabila perlu.
Terima kasih kepada KN Geetha, TP Vaani, JN Lheela dan Lydia Jaynthi dari GK Legal, dan Welton Gite dari Unsplash atas gambar.
Claude membantu penulisan; Perplexity Pro menyemak fakta. Segala pandangan dan kesilapan adalah tanggungjawab penulis.
© GK Ganesan Kasinathan. Hak cipta terpelihara. Semua kandungan laman ini dilindungi hak cipta. Tiada penerbitan semula atau penggunaan tanpa kebenaran bertulis terlebih dahulu: gk@gkganesan.com.
